Tussen spiritualiteit en creativiteit

Rijk aan prachtige zaouïa's en medersa's, is de spirituele hoofdstad altijd een tussenstop geweest voor vele soefi-meesters. Vandaag de dag vormt het een ideale plek om de soefi-cultuur te promoten en de rijkdom van het spirituele erfgoed te ontdekken, in Marokko en over de hele wereld, in zijn artistieke, intellectuele en sociale uitingen. In deze context verwelkomt Fez, van 13 tot 20 april, de zevende editie van het Festival van de Soefi-cultuur, gewijd aan het thema «Spirituele voeding (Qût al Qulub): soefisme en creativiteit». De voorzitter van het festival, Faouzi Skalli, verduidelijkte tijdens een persconferentie op 29 maart ter presentatie van het programma van deze editie, dat de keuze voor dit thema de wens van de organisatoren weerspiegelt om aan te tonen dat het soefisme een wetenschap van het hart is en een kennis van de «innerlijke staten». «De spirituele dimensie, wanneer deze bestaat, is echter geenszins in tegenspraak met andere dimensies van kunst, cultuur, denken of de samenleving die zij kan bevruchten en voeden. Dat is wat we in deze zevende editie van het Festival van Fez van de Soefi-cultuur wilden benadrukken, door te laten zien hoe deze twee dimensies, de uiterlijke (zâhir) en de innerlijke (bâtin), elkaar niet alleen aanvullen, maar ook een nieuwe bron van inspiratie en creativiteit mogelijk maken in alle domeinen die onze menselijke cultuur vormen», legde hij uit. Hij voegde eraan toe: «Wanneer men daarentegen afstevent op de verarming van deze spirituele dimensie, heeft dit tot gevolg dat de religieuze betekenis van haar ware substantie wordt ontdaan en wordt vervangen door een sociale en politieke ideologie die haar verwijdert of afleidt van haar doel». In dit kader zal het Batha-museum in Fez het toneel zijn van conferenties, concerten, rondetafelgesprekken en avonden met samaâ en mouwashahat, gericht op het thema van spirituele voeding. «Het festival belooft het publiek dit jaar momenten van genade te laten beleven door middel van een rijk programma, dat het mogelijk zal maken om de ontmoeting tussen spiritualiteit en creativiteit te begrijpen, in verschillende culturen van de Marokkaanse beschaving, en in bredere zin van de islam», gaf Faouzi Skalli aan, commentaar gevend op het programma van deze editie van het festival. Zo zullen soefi-broederschappen uit Marokko (Zamane al Wasl, Tariqas Ouazzaniya, Squalliya, Harraquiya en Qadiriya Boutchichia en Darqawiyya), maar ook uit Syrië (Hamâm Khaïry en het Takht-ensemble van Abderrahmane Kazzoul), Turkije en Palestina dit jaar deelnemen aan het festival. Een concert verzorgd door de Marokkaanse zangeres Ihsane Rmiki, specialiste in Arabo-Andalusische liederen, staat eveneens op het menu van het festival.

Op intellectueel vlak zullen rondetafelgesprekken en conferenties die de hele week duren, worden geleid door academici, onderzoekers en meesters van het soefisme uit alle hoeken van de wereld. Leili Anvar, Amal Arfaoui, Bariza Khiari, Touria Ikbal, Salamatou Sow, Mourad Rifi, Azizi Idrissi, Éric Geofroy, en ook Marie-Odile Delacour, behoren tot de sprekers die het publiek de verschillende facetten van het soefi-denken zullen laten ontdekken. Zij zullen thema's onder de loep nemen die onder meer betrekking hebben op de soefi-samaâ, het soefisme en het filosofisch denken, het soefisme en de poëzie, kunst en spiritualiteit, het soefisme en erfgoed, het soefisme en het hedendaagse en sociale denken, het spirituele erfgoed van Marokko, en de singulariteit en universaliteit van de spirituele ervaring. Ter afsluiting van dit festival hebben de organisatoren besloten de laatste dag te wijden aan de ziel van een hedendaagse figuur van het soefisme, de antropologe en schrijfster Zakia Zouanat, die onlangs is overleden en als spiritueel testament een belangrijk oeuvre achterliet, waaronder haar werk «le Royaume des Saints». Door haar inspanningen te wijden aan de herontdekking van het soefisme ten behoeve van de moderne wereld, door de verlichting van de ethische, spirituele en sociale waarden die het respect en de heiligverklaring van heiligen onder Marokkanen fundeerden, heeft Zakia Zouanat bijgedragen aan het bekendmaken van de geschiedenis van het Marokkaanse soefisme bij het huidige publiek.

De overdracht van het soefisme vond vanaf de 13e eeuw plaats via broederschapscentra die de verdienste hadden de vormen van cultuur, spiritualiteit en sociabiliteit die eigen zijn aan de islam te behouden. Deze broederschapscentra, zaouïa's of ribats, hebben een traditionele rol gespeeld als bemiddelaar voor vrede tussen gemeenschappen met als doel conflicten te voorkomen of op te lossen. De religieuze soefi-broederschappen van Marokko hebben bovendien in de loop der tijd een internationale uitstraling gekregen en zich verspreid in een veelheid aan takken in verschillende landen. Het geval van de Tijaniya- en Qadiriya-zaouïa's is in dit opzicht een welsprekende illustratie. De rollen van deze soefi-wegen, zowel op het gebied van onderwijs, burgerlijke en spirituele opvoeding, inzet voor menselijke ontwikkeling en vredesbemiddeling, naast een diepe en creatieve culturele erfenis, hebben de matrix van de islamitische cultuur in Marokko gevormd.

-* Zaterdag 13 april: soefi-mouashahat uit Syrië door Hamâm Khaïry en het Takht-ensemble van Abderrahmane Kazzoul.

-* Zondag 14 april: Ihsan Rmiki (groep Zaman Al Wasl/Thami Belhouat): soefi-mouashahat en Arabo-Andalusische liederen (Marokko).

-* Maandag 15 april: rondetafelgesprek: singulariteit en universaliteit van de spirituele ervaring.

-* Dinsdag 16 april: rondetafelgesprek: soefisme en erfgoed.

-* Woensdag 17 april: samaâ-concert van de Rifaïa-tariqa uit Palestina.

-* Donderdag 18 april: samaâ van de Khalwatiyya-tariqa uit Turkije in aanwezigheid van sjeik Fatih Nurallah.

-* Vrijdag 19 april: soefisme en filosofisch denken.

-* Zaterdag 20 april: dag van eerbetoon aan Zakia Zouanat.

Fournisseur / Bron : Afaf Razouki, Le Matin