De Medina van Fez in gevaar

Ter gelegenheid van de viering van de Erfgoedmaand van 18 april tot 18 mei, heeft de stad Fez debatten, rondetafelgesprekken en studiedagen over dit onderwerp gehuisvest. En zoals gebruikelijk herinneren verschillende sprekers eraan dat de Medina van Fez, de meest middeleeuwse stad van Noord-Afrika, in 1981 door de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (UNESCO) op de lijst van werelderfgoed van de mensheid is geplaatst en dat de bescherming en het behoud van haar authenticiteit met verschillende obstakels worden geconfronteerd. Er wordt met name gewezen op de demografische druk, het dreigende verval en het gebrek aan financiële middelen. Het was echter de bedoeling dat alle betrokkenen bij de rehabilitatie van de Medina van Fez (ministerie van Cultuur, ministerie van Toerisme, lokale autoriteiten, enz.) hun inspanningen zouden bundelen om de beperkingen die op het behoud van dit juweel van werelderfgoed wegen, te bestrijden. Maar voorbij de woorden blijft alles wat sinds de jaren 80 en 90 is gedaan in reactie op deze problematiek van de Medina, van de Koninklijke Brief tot de lancering van proefprojecten van mecenassen en structurerende projecten in het kader van het programma van de Wereldbank en het programma tegen verval, zeer ontoereikend. Haar Riads, medersa's, fonteinen en fondouks vervallen en haar architecturale karakter verslechtert. En dit ondanks vele goede initiatieven, zoals de lancering van het toeristisch ontwikkelingsplan PDRT met onder meer de aankoop van oude huizen voor hun ombouw tot charmante hotels, het programma voor toerisme bij de bewoners, het aanmoedigen van het aanbod (gastenhuizen), de ombouw van sommige fondouks tot accommodaties en ambachtelijke tentoonstellingsruimtes en de rehabilitatie van ruimtes zoals de driehoek My Driss-Karaouiyine-Sidi Ahmed Tijani, de wijk Aïn Azliten en Bin Lamdoun, medersa's, Place Boujloud, Place R'cif en Oued El Jawahir. Ook vrijwilligers, kunstschilders, studenten of simpelweg erfgoedliefhebbers werken in het kader van verenigingen aan het behoud van dit historische kapitaal. De meest dynamische is de Vereniging van Jonge Vrijwilligers van Internationale Bouwplaatsen, die aan verschillende historische locaties heeft gewerkt in samenwerking met buitenlandse organisaties, waaronder het Rempart-netwerk en Solidarité et Jeunesse in Frankrijk en andere verenigingen in België en Italië. En zij steunt op vrijwilligers, kunstschilders en experts in de restauratie van monumenten of in bouwtechnieken, die hebben deelgenomen aan de restauratie van medersa's zoals Charratine en andere oude woningen en monumenten van de stad.

Merk op dat het Agentschap voor Dichtheidsvermindering en Rehabilitatie van de Medina van Fez (A.D.E.R) ook restauraties aanstuurt. Het verbindt zich ertoe 50% van de restauratiekosten van bepaalde oude woningen te financieren en stelt de eigenaren voor het restant te financieren. Maar het initiatief wordt gehinderd door het feit dat de meeste bewoners niet de middelen hebben om hun deel te betalen. Van zijn kant neemt de gemeenteraad deel aan de restauraties van bepaalde woningen, maar zijn interventies hangen volgens waarnemers vaak af van de nabijheid van de eigenaren tot de dominante politieke partij. Het beperkt zich al jaren tot het ondersteunen van woningen en steegjes met houten en stalen pilaren die ze ontsieren.

Vandaag de dag is de enige uitweg uit de rampzalige situatie van de monumenten en traditionele woningen van Fez het Vijfjarenplan voor restauratie (2013-2017) dat onlangs door Zijne Majesteit Koning Mohammed VI is gelanceerd. Met een totale investering van 615 miljoen dirham zou dit programma betrekking moeten hebben op bijna 4.000 gebouwen die dreigen in te storten, evenals 27 monumenten en historische locaties van de Medina van Fez. Het restauratieprogramma zou ook looierijen, bruggen en medersa's moeten dekken die door de Meriniden-dynastie tussen de 13e en 14e eeuw zijn gebouwd. Het blijft noodzakelijk dat de lokale verantwoordelijken opgewassen zijn tegen dit grote project van behoud en dat zij eindelijk beseffen dat een belangrijk deel van het menselijk erfgoed op het punt staat te verdwijnen en dat een strategie voor een algehele rehabilitatie van de Medina vandaag de dag meer dan ooit noodzakelijk is.

Buitenlandse experts die deelnemen aan de bouwplaats van de Vereniging van Jonge Vrijwilligers van Internationale Bouwplaatsen, hebben vaak met de vinger gewezen naar de anarchistische restauraties en rehabilitaties van de Medina van Fez, aangestuurd door de private sector of door bepaalde organisaties, waaronder de gemeenteraad, waar cement wordt gebruikt, een materiaal dat niet geschikt is voor alle ondergronden. Volgens hen is cement een waterdicht materiaal dat vocht opsluit in de stenen of het hout, wat de oude gebouwen en historische monumenten verslechtert en leidt tot hun vernietiging in de loop der jaren. Een vaststelling die wij al enkele jaren aan de kaak stellen in de kolommen van de krant "Le Matin". Maar de situatie blijft voortduren en de cementlobby lijkt helaas het laatste woord te hebben...

Fournisseur / Bron : Rachida Bami, Le Matin